Zandwinning excursie | Dag 2

[Mattuurlijk]

Afgelopen donderdag was de tweede dag van de excursie naar een Groningse Zandwinning. Samen met een collega en studenten zijn we in de grindberg wezen zoeken naar fossielen. De groep was deze dag wat kleiner dan de vorige keer, 5 tegenover 12 op dinsdag. Omdat dinsdag al duidelijk was dat de concentratie fossielen laag is in deze grindhoop begonnen we veel materiaal te zeven en te schonen. Maar veel fossielen werden er niet gevonden, gelukkig wel wat leuke stenen. Het was vooral een gezellige dag met mooi lente weer en iedereen had heel veel plezier. Het personeel was zeer vriendelijk en ook mochten we een mooi fossielen boekje van de locatie doorbladeren. Voor velen was het ook de eerste keer dat ze fossielen gingen zoeken.

Hier zijn een aantal fossielen en stenen die ik heb gevonden. Als studenten nog met foto's komen van hun vondsten zal ik die hier ook plaatsen.

Ik vermoed dat het hierbij om een Rhizopoterion gaat maar de grootte van de gaten ogen een stuk groter dan de andere fragmenten die ik heb.

Het leuke aan dit fossiel is dat de Mosdiertjes nog 3-dimensionaal op de oppervlakte liggen. Linksonder zit er ook nog een kleine tweekleppige schelp verstopt.

En als laatste een divers groepje stenen. Misschien is A nog een fossiel? Maar het zou ook maar kunnen dat de afdruk door iets kunstmatigs is gevormd, vermoed ik. B. bevat mooie bruine kristalletjes, C. Lijkt ook op een fossiele poreuze spons, maar vanwege de gelaagdheid zouden de paralelle gaten misschien ook gewoon toevallig opgeloste mineralen kunnen zijn, D. Mooi steentje met opgevulde breeklijnen.

Als ik iets onjuist heb gedetermineerd, zeg het gerust. Daar leer ik weer van .

[Spongebob]

Hallo Matthijs!

Ik moet zeggen dat je het serieus oppakt en bovendien erg mooi in beeld brengt. Compliment!

Screenshot 2026-03-01 at 13-03-59 Zandwinning excursie Dag 2 - Paleontica Community.png (25.68 KiB) 101 keer bekeken

Het is maar een klein fragment, maar ik vermoed dat je hier een stukje van een Ordovicische heliolitide, tabulaat koraal Propora te pakken hebt.

Lijkt me een fragment van een zeeleliestengel; ook Boven-Ordovicisch.

Screenshot 2026-03-01 at 13-02-46 ALlemaal.png (PNG-afbeelding 4060 × 2475 pixels) - Geschaald (36%).png (183.06 KiB) 101 keer bekeken

Ziet eruit als een stukje van de trechterwand van een spons: ik dacht eerst aan een Krijtspons, maar twijfel omdat ie zo grijs is/lijkt.

Screenshot 2026-03-01 at 13-02-26 Zandwinning excursie Dag 2 - Paleontica Community.png (35.99 KiB) 101 keer bekeken

Stukje vuursteen met aan de kromming van de 'snavel' te zien een brachiopode / zal wel een Terebratula-achtige zijn

[Mattuurlijk]

Hallo Tom!

Dankjewel voor het compliment, erg fijn om te horen! Ik gebruik hiervoor altijd powerpoint om het elke keer in dezelfde stijl te houden. De foto's maak ik dan weer in een softbox met mijn spiegelreflex.

Super leuk dat de vondsten nog diverser zijn dan ik had gehoopt, iets meer dan een "lepeltje fossielen". Misschien een stukje zeeleliestengel en een brachiopode dus! Een brachiopode had ik zelf nog niet eerder gevonden. Uit welke periode zou deze dan komen, misschien het krijt of paleogeen aangezien het in vuursteen zit?

Ik heb hier een paar extra foto's gemaakt van de achterkant van de zeelelie en vermoedelijke spons:

Ik dacht eerst bij die zeelelie, misschien is dit wel een stukje klei etc dat om een schroef heen zat en een afdruk achterliet. Er lagen namelijk ook een paar baksteenfragmenten, vermoedelijk van een inmiddels afgebroken schuurtje van de winning.

Als het spons trechterwand fragment niet uit het krijt afkomstig is, welke periode zou deze dan krijgen?

Is er ook makkelijke manier om een onderscheid te kunnen maken tussen een sterk poreuze steen en een verkiezelde spons? Uit de vorige zandwinning in Twente had ik namelijk ook een paar grote stenen met vrij grote poriën. Gelukkig zit alles wat niet gedetermineerd is netjes in zakjes met informatie van de locatie:

Groet,

Matthijs

[Spongebob]

Een brachiopode had ik zelf nog niet eerder gevonden. Uit welke periode zou deze dan komen, misschien het krijt of paleogeen aangezien het in vuursteen zit?

Zal wel Laat-Krijt zijn...

Als het spons trechterwand fragment niet uit het krijt afkomstig is, welke periode zou deze dan krijgen?

Het lijkt me een zgn. 'lavendelblauwe verkiezeling' uit het Boven-Ordovicium.

Screenshot 2026-03-01 at 19-11-23 Allemaal_nu_met_twee_fossielen.png (PNG-afbeelding 4060 × 2475 pixels) - Geschaald (36%).png (23.5 KiB) 34 keer bekeken

Kijk eens met een loep in één van die kleine miniputjes. Kun je daarin iets van een klein sterretje ontdekken?
Dan is het een sferocloon; een stervormig skeletelement van een spons.
PS: Ik bedoel de hele kleine puntjes en niet de donkere vlekken (= in/uitstroomopeningen)

Is er ook makkelijke manier om een onderscheid te kunnen maken tussen een sterk poreuze steen en een verkiezelde spons?

Sponzen hebben een sponsskelet. Dat kun je met enige moeite bijna altijd wel ontdekken.
Die laatste twee stenen hebben geen skelet maar een textuur; in dit geval zal dat van zandkorreltjes zijn,
want volgens mij zijn dit 'gewoon' zandstenen waar kleine leem?korrels uit zijn opgelost.

[Mattuurlijk]

Ik kan misschien op een paar plekken zulke sferoclonen zien maar heel zeker durf ik het niet te zegen. Van SEM microscopie opnames weet ik hoe mooi ze eruit kunnen zien, haha. (Nu zit ik te bedenken, ik kan deze wel eens onder de SEM microscoop leggen van mijn collega. Heeft u nog tips voor andere fossielen die ook de moeite waard zijn om onder een elektronenmicroscoop te leggen?). Bij het fragment van de Rhizopoterion is de skeletstructuur makkelijker te zien.

En dus inderdaad een lavendelblauwe verkiezeling, leuk! Die gaat dan mooi naast de andere lavendelblauwe fossielen in mijn verzameling (wel eigen doosje en gelabeld) om het ordovicium mooi te presenteren, het is mijn favoriete tijdvak qua fossielen.

De twee stenen zijn inderdaad een compacte samenklontering van zandkorrels.